Twórczość Vincenta van Gogha od lat inspiruje pisarzy i poetów, którzy w jego obrazach, listach i życiu odnajdują głębokie tematy egzystencjalne, artystyczne i emocjonalne. Jego dzieła – pełne intensywnych barw, ekspresyjnych pociągnięć pędzla i dramatycznych kontrastów – stały się metaforą walki człowieka z własnym losem, poszukiwania piękna w codzienności oraz duchowego napięcia między cierpieniem a pasją tworzenia.
Van Gogh w Poezji
Poeci chętnie sięgają po motywy związane z van Goghiem, ponieważ jego postać, od lata owiana legendą, skrywa w sobie jednocześnie coś tajemniczego, mistycznego i szalonego, co – w zasadzie – można próbować uchwycić właśnie tylko między wersami. Osobowość Vincenta fascynuje swoją wielowymiarowością, a sztuka – odzwierciedlająca emocje i będąca efektem wnikliwej obserwacji ludzi i przyrody – inspiruje na wielu płaszczyznach.
„The Starry Night” – Anne Sexton
Amerykańska poetka Anne Sexton napisała wiersz inspirowany obrazem „Gwiaździsta noc” (1889). Jej utwór nawiązuje do emocjonalnej intensywności dzieła i łączy ją z własnym doświadczeniem depresji i tęsknoty za transcendencją. Wiersz oddaje poczucie ekstazy i niepokoju, które można dostrzec w malarstwie van Gogha.
Wiersz w przekładzie Joanny Jagieło
„Vincent” – Don McLean (piosenka-poemat)
Choć to piosenka, jej tekst ma charakter liryczny i jest jednym z najsłynniejszych literackich hołdów dla van Gogha. Don McLean w utworze „Vincent” (z 1971 r.) nawiązuje do cierpienia artysty i jego niezrozumienia przez świat, jednocześnie podkreślając piękno jego wizji. Każda zwrotka przywołuje konkretne obrazy i wartości, które Vincent przekazywał poprzez sztukę – miłość do natury, samotność, nadzieję i rozpacz.
Don McLean – „Vincent (Starry Starry Night)”
Współczesna poezja inspirowana van Goghiem
Wielu współczesnych poetów, zarówno polskich, jak i zagranicznych, czerpie inspirację z obrazów van Gogha. Wiersze te często odnoszą się do kolorystyki jako metafory stanów psychicznych, relacji między światłem a ciemnością, a także do osobistej walki artysty z chorobą psychiczną.
„Ucho van Gogha” – Tadeusza Żukowskiego:
„Van Gogh, krzesło 1888″ – Adama Ziemianina
Wiersz Adama Ziemianina przenosi nas w intymną przestrzeń warsztatu malarskiego van Gogha, gdzie zwykłe krzesło staje się świadkiem samotności i twórczej pasji artysty. Poeta subtelnie łączy codzienność z głęboką refleksją nad kondycją twórcy.
Adam Ziemianin czyta „Van Gogh, krzesło 1888”
Wartości Vincenta van Gogha w literaturze
Jakie wartości można oddać w literackiej interpretacji twórczości van Gogha?
Pasja i poświęcenie
Van Gogh poświęcił życie sztuce, mimo braku uznania za życia. Jego determinacja i wiara w misję artystyczną mogą być przedstawione w literaturze jako przykład nieugiętej pasji i oddania sztuce.
Samotność i niezrozumienie
Wiele utworów literackich inspirowanych van Goghiem podkreśla jego alienację i brak akceptacji ze strony społeczeństwa. To motyw, który można wykorzystać w poezji czy prozie, by ukazać uniwersalne doświadczenie outsidera.
Zachwyt nad naturą
Jego miłość do przyrody i zdolność dostrzegania piękna w najprostszych rzeczach – polach pszenicy, słonecznikach, gwiazdach – mogą stać się literacką metaforą harmonii i duchowego ukojenia.
Światło i kolor jako emocja
Van Gogh mówił, że „kolor sam w sobie jest czymś absolutnym” – to idea, którą można przenieść na grunt literatury, używając barw jako symboli uczuć i emocji.
Granica między geniuszem a szaleństwem
Wiele tekstów literackich porusza temat kondycji psychicznej van Gogha, ukazując go jako artystę balansującego między genialnością a cierpieniem. To może być inspiracja do eksplorowania tematów związanych z kondycją ludzką, bólem istnienia i duchowym niepokojem.
Twórczość Vincenta van Gogha nie przestaje inspirować literatów i poetów, ponieważ jego życie i sztuka są niezwykle uniwersalne. Jego postać staje się symbolem artysty, który – mimo osobistych tragedii i niezrozumienia – stworzył dzieła przepełnione pięknem, emocjami i intensywnym światłem.
Warsztaty literackie
z prof. Dariuszem Pniewskim
Zaplanowaliśmy również kolejną edycję warsztatów literackich, które – podobnie jak w poprzednim roku – poprowadzi prof. Dariusz Pniewski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Warsztaty będą integralną częścią programu konkursowego i przestrzenią wspólnej pracy nad tekstem.
To wyjątkowa okazja do głębokiej analizy literackich inspiracji pod okiem wybitnego literaturoznawcy.
Konkurs Literacki
„Vincent van Gogh jako inspiracja dla współczesnych poetów”
W ramach Van Gogh Festivalu 2026 zaplanowaliśmy drugą edycję konkursu literackiego inspirowanego postacią i twórczością Vincenta van Gogha.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad udziału, terminów oraz formuły konkursu zostaną ogłoszone w późniejszym terminie.
⏳ Szczegóły wkrótce
👉 Śledź Van Gogh Festival na Facebooku